Sebahattin Karaca

Daha önceki yazılarımın birinde Küçük Deniz’in kent yaşamı ve kent turizmi bakımından önemini anlatmış, başlı başına bir çekim ve cazibe merkezi olduğundan bahsetmiştim. Efsanede adı geçen Karataş’ın, güzelliği ve çekiciliği bakımından Küçük Deniz’in ta kendisi olduğuna dikkat çekmiştim. Bu bakımdan Küçük Deniz’de gürültü ve görsel kirliliğe izin vermenin yanlış olacağına işaret etmiştim.

Küçük Deniz yeterli değildir.

Ancak Küçük Deniz tek başına Foça turizminin geliştirilmesi ve kalıcılığının sağlanması bakımından yeterli olamaz. Foça turizminin geliştirilmesi için Büyük Deniz, “bulunmaz Hint kumaşından” çok daha önemlidir. Bu durumu görmek için bilim adamı, uzman v.s. olmaya gerek yoktur. İster Beş Kapılar’ın surlarından, ister Fener yarımadasından, ister Deniz Kent’in tepelerinden baktığınızda, gördüğünüz güzelliğin resmini çekmemek için yanınızda fotoğraf makinesinin olmaması gerekir. İzmir’den gelirken eski yoldan Foça’ya ulaştığınız tepede birkaç dakika durup, Foça’yı seyir edenlerin gözüne ilk çarpan yer, Büyük Deniz- yarımada ve birbiri arkasına sıralanmış adalardır. “Böyle güzellik nerede var” diye içinizden bir ses duyar, bu muhteşem güzellik karşısında iç geçirirsiniz. Benzerlerine Avustralya’da – Filipinler’de – Tayland’dauzak doğuda rastlanır. Başka yerlerde de vardır muhakkak. Ama Foça’nınki bir başkadır. Çünkü Foça bu güzelliğin yanı sıra 3000 yıllık bir tarihi kent ile iç içedir. Bu kentin binlerce hikâyesi, yaşanmışlığı, kültürel zenginliği, uğruna yapılan savaşları vardır. Her dönemden bir başka, tarih kalıntısına ve dokusuna, her köşe başında rastlanır. Bir dönem (13. ve 14.yy.) kaliteli Şap madeninin üretimi ve satışı sayesine ekonomisi güçlenen ve refah seviyesinin çok yükseldiği Foça, korsanlar tarafından da sayısız saldırıya uğrayan kentlerin başında gelir. Bu saldırıların çoğu Büyük Deniz de yaşanmıştır.

Tarihi Eser ve kalıntılar

Aynı zamanda Beş Kapılar – Antik Fokaia (kale içi) – Fatih Camii – onarılmayı bekleyen, eski Osmanlı hamamları – Ağalar konağı – ayağa kaldırılması planlanmış olan Athena Tapınağı – Kale Duvarları, başta Büyük Deniz’e olmak üzere Foça’ya ve Foça turizmine değer katıyor destek sağlıyor, sağlamaya da devam edecektir.

Tepeden bakıldığında adeta kapalı bir göl gibi olan Büyük Deniz, aynı zamanda doğal bir limandır. Buna rağmen her nedense yıllar içerisinde, Foça turizmi adına uluslararası hizmet verebilen bir yat limanı yapılamamıştır. Önceleri gümrük kapısı yokluğunu ve bunun bir engel teşkil edebileceğini söyleyen yetkili ağızlar, 2006 yılında Deniz Hudut Kapısı açılması ile o engelinde ortadan kalkmış olmasına rağmen “yat limanı “ ile ilgili Denizcilik Müsteşarlığı’ndan olumlu bir görüş gelmemiştir. Büyük Deniz’e bir yat limanı her yerden daha çok yakışır. Yat limanının beraberinde getirdiği çok olumlu faydaları vardır. En başta turizm çeşitlenir ve ekonomisi büyür. Kısaca turizmin gelişmesine engellenemez büyük bir boyut kazandırır. Elbette olumsuz yanları da bulunabilir. Olumsuzluklardan korkmamak lazım. Büyük Deniz o yükü taşıyabilir. Sağlayacağı faydalar tartışılmaz derece fazladır. Türkiye’de yat limanlarının bulunduğu kentlerde turizm gelişimi hızlı olmuştur.

Neler yapılmalı? Nasıl yapılmalı?

Büyük Deniz’i sil baştan ele almaya yeniden değerlendirmeye gerek vardır. Şu andaki Deniz Hudut Kapısı giriş noktasındaki duvar – kapalı alan, yaya yürüyüşüne engel teşkil etmektedir. Eğer hala kapı aktif olarak hizmet vermeye devam edecekse, denize doğru, uygun iskele yapılmalıdır. Sahil bandı ( kordon ) üzerindeki duvar kaldırılmalıdır. Her şeyden önce deniz kenarındaki tüm resmi daire ve kurumların bir an evvel kentin iç kesimlerine mutlaka taşınması gerekmektedir.Boşaltılacak binaların tamamı otel ve benzeri konaklama tesisi yapmaya müsait binalardır. Ara ve arka sokaklar ve sokak siluetleri ele alınmalı, yeniden değerlendirmeli, tarih kokan objeler – figürler – heykellerle süslenmelidir. Meydan betondan arındırılmalı, yeniden değerlendirilmeli ve fonksiyonel hale getirilmelidir. Meydanla ilgili planlama ve çalışma yapılırken Foça taşı ve Arnavut parke taşı (doğal taş) kullanmaya, Antik kente uyumluluk bakımından tartışmasız yarar vardır. Beş Kapılar – Kale içi; şu anda onarılan Antik Kale duvarları ile birlikte eşzamanlı ele alınmalı, çevre düzenlemesi yapılmalı, estetik, güzellik, albeni sağlanmalı ve ziyaretçi araçları için, güvenli otopark mutlaka yapılmalıdır.

Unutulmamalı

Foça uzun yıllardan beri az da olsa sürdürdüğü – Güneş Deniz turizmini,Tarih Turizmi ile çeşitlendirmelidir. Bunun için gerekli olan, tarihi doku hem toprak üstünde vardır. Hem de toprak altında çok miktarda tarihi eser, gün ışığına çıkarılmayı beklemektedir. Anfi Tiyatro – Mozaikler ve daha başkaları.