Sebahattin Karaca

1963 yılında kurulan Turizm Bakanlığı’nın ilk icraatlarından biri, içinde Foça‘nın da bulunduğu İstanbul Boğazlar, İzmir, Bursa, Erdek, Akçay, Ayvalık, Çeşme, Kuşadası, Pamukkale gibi 13 il ve ilçeden oluşan yerleri Turistik Pilot Bölge ilan etmesidir. Bilindiği üzere, turistik pilot bölgelere devlet yatırımları olan; yol, su, elektrik, haberleşme, kanalizasyon öncelikli gelir.

Turizm teşvik kanunları dahilinde ise her türlü turizm yatırımları ucuz ve uzun vadeli kredilerle desteklenir.

Tanımın böyle olmasına karşın maalesef o yıllarda devlet bütçesi; ilan edilmiş Turistik pilot bölgelere alt yapı ve tesisler kurmaya yeterli olmamıştır. Foça’ya da alt yapı gelmemiştir. Emekli Sandığı ise İzmir’de Efes Oteli, İstanbul’da Tarabya Oteli, Bursa’da Çelik Palas, Ankara’da Büyük Ankara Oteli’ni yapmıştır. İş tatil köyüne gelince nereye ve nasıl yapılmalıydı? Sorusunun yanıtı, Foça’ya ve Club Med konseptinde diye bulmuştur.

İşte bu çerçevede o yıllarda İspanya ve İtalya’da ün yapmış dünyanın ilk tatil köylerinin kurucuları olan Gilbert Trigano ve Gerard Blitz ile temasa geçilmiş, öneri ve tavsiyeleri doğrultusunda, tatil köyü yapılmış ve Club Med’e kiraya verilmiştir.

35 yıl boyunca Foça Club Med, Foça’ya ekonomik ve kültürel katkı sağlamıştır. Ayrıca o tarihten sonra Türkiye’de tüm tatil köylerinin yapılması sırasında örnek ve model olmuştur.

Foça turizminin bu kanadında güzel gelişmeler olurken; maalesef o yıllarda alt yapı yatırımı konularında bir arpa boyu yol kat edilememiştir. Tam tersine kısıtlılık üstüne kısıtlılık gelmiştir. Nedir bu kısıtlılıklar? diye duruma bir göz attığımızda şunları görürüz.

Askeri alanlar çok genişlemiş, turizm rezerv alanı daralmış, o günkü imar planında 1. ve 2. Mersinaki’de bulunan turizm alanlarına ikinci konutlar yapılmıştır. Bir sonraki imar planı konut ağırlıklı olup turizmin geliştirilmesine çok uygun yapılmamıştır. Yatırım yapmaya durumu müsait olan Foçalı ailelerden birkaçının dışındakiler turizm işine girmemiştir.

Arkasından koruma amaçlı planların yapılamaması, imar plansızlığı; Foça’da uluslararası boyutta ve rekabette turizm tesislerinin yapılanmasına ve gelişmesine mani olmuştur. Bu durum ne yazık ki halen devam etmektedir. İngiliz Burnu dahil olmak üzere, Yenifoça’ya kadar sayısız koyların hiçbirisine bugünkü mevzuat ve yasalar ile kıyı kenar çizgisi çekme mesafeleri, doğal sit şerhleri sebebi ile uluslararası hizmet verebilecek tesis yapılmasına engeldir..

Bu arada ne yazık ki 1977 yılında Foça Turistik Pilot Bölge olmaktan çıkartılmıştır.

Bu tarihten itibaren Foça turizm konusunda kendisi ile baş başa kalmıştır. Yani turizmin gelişmesi için gerekli olan her şeyi (alt yapı dahil) kendi imkanları ile yapacak, içerden ve dışarıdan yatırımcıyı muhtelif teşviklerle bulacak ve gelişmenin yolunu açacaktır. 1977- 1982 tarihleri arasında Club Med hariç yatak sayısı 150 civarında iken, 1982 yılında 3-4 otel, 1980’li yılların 2. yarısında ise 4-5 tesis ilavesi ile yatak sayısı 1000 civarına ulaşmıştır. 1989-1997 yılları arasında Foça turizm konusunda kendi ölçülerinde zirveye çıkmıştır.

Bu arada belediyenin yap işlet devret modeli ile arsa temin ettiği alana 4 yıldızlı 400 yataklı bir otel yapılmış olması büyük bir kazançtır. Daha sonraki yıllarda 2-3 otelle beraber Tatil Köyü’nün kapanması, Foça’ya turist getiren seyahat acentalarının Foça’dan gitmiş olmaları ve sayısız başka nedenler Foça‘yı uluslararası turizm rekabetinde zayıf düşürmüştür. Ne yapılmalıdır? Nasıl olmalıdır ki 1989 -1997 arasındaki güzel ve parlak günlere geri dönülsün. Dönebilir mi? Evet, dönebilir. Nasıl?