Sebahattin Karaca

Köyün tarihini o kadar güzel anlatıyor ki, onu dinlerken kendinizi kaptırıyor, 3-5 asır geriye gidiyorsunuz. Kozbeyli tarihi hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyenlerin, Hüseyin Yurttaş’ın kaleme aldığı ‘’Foça – Kozbeyli’’ kitapçığını temin edip okumalarını kesinlikle tavsiye ederim. Bol resimli kitapta, Kozbeyli ile ilgili her şey detaylı olarak işlenmiş ve resimlendirilmiştir.

Kozbeyli’nin yaklaşık 500 yıl önce kurulduğu varsayılıyor. Önce ‘’Işıkköy (Şıhkebir / Büyükşeyhli)’’ den gelen halkın, Kozbeyli yakınlarındakiYolmuç’u kurup, 150-200 yıl yaşadıktan sonra, Kuzubeyi (derebeyi) önderliğinde Kozbeyli’yi kurduğu söylenmektedir. Başta bir Türk köyü olarak kurulan, Kozbeyli’ye 1800’lü yıllarda Rumların da yerleştiği bilinmektedir. Rumlarla -Türklerin yıllarca beraber yaşadığı Kozbeyli köyünde, farklı mimari özellikleri olan İslam ve Rum haneleri mevcut olup, tüm canlılığı ile dimdik ayakta durmaktadır. Mübadele yıllarından sonra Rumlardan boşalan, sayısı 25-30’u bulan Rum evlerine, Girit’ten, Selanik’ten gelen Türkler yerleştirilmişlerdir. Rum ve Türklerin bir arada yaşadıkları yıllarda, Rumların bir bölümü ticaret ile uğraşırken, diğer bölümü de Türklere ortakçı olurlarmış. Ortakçı olmak:

Bir Türkün toprağını almak, bağ yapmak, 5 yıl kullanmak, 5 yılın sonunda bağı ikiye bölmek ve çubuk tutarak paylaşmaktır.

Mübadele sırasında Kozbeyli halkı çok üzüntülü anlar yaşamıştır. Öyle ki, birbirlerine deli gibi aşık olan Rum kızı ile Türk gencinin aşkları ve ayrılıkları, yıllarca dillerden düşmemiştir. Rum kızının köyü terk etmesinden sonra, kıza âşık olan delikanlının, aşık olduğu kızı ölünceye kadar unutamadığı köy halkı tarafından hala konuşulmaktadır. Kozbeyli buram buram yakın tarih kokan, turistik yer olmaya aday bir köydür.

Foça Belediyesi ve Gediz Üniversitesi arasında bir protokol yapılmıştır. Bu protokolü şahsen ben çok önemsiyorum. Kozbeyli’yi ele alıp dantel gibi işlemesini umduğum Gediz Üniversitesi’nin çalışmaları inşallah kısa sürede sonuçlanır.

Bu çalışma sayesinde, içinde önemli turizm potansiyeli olan Kozbeyli, hak ettiği yere varabilmesi hususunda ivme kazanacaktır.

Projeyi şahsen desteklediğimi söylemekle beraber, yetebileceğini zannetmiyorum. Kozbeyli için yerel halkın, seçilmişlerin ve atanmışların yapabilecekleri çok iş olduğunu düşünmekteyim. Üniversitenin ve diğer aktörlerin birlikte çalışmaları güzel sonuç verdiğinde Kozbeyli’nin, turizm çekim merkezi olacağına da inanmaktayım.

Kozbeyli yerleşim biçimi ve tarzı, eski binaların çokluğu, sokakların darlığı, şirin köy meydanı, gösterişli camisi, tarihi kalıntıları ve sırtını dayadığı ormanı ile görülmeye değer bir yerdir. Son yıllarda Kozbeyli’de açılan butik otel ve güzel bir restaurant bulunmaktadır.

Kozbeyli denilince meşhur dibek kahvesini içebileceğiniz, hediyelik eşya alabileceğiniz dükkânlar mevcuttur. Sattıkları ve servis ettikleri şarapları, kendileri üreten, üç Rum kızının çalıştığı meyhanenin onarımı sürmektedir. Adı Çapkınoğlu Meyhanesi olan mekanın, yakında açılışı yapılacaktır.

Mübadele yıllarından önce, köyde hüküm süren hayatı, Kozbeyli’de yeniden yaşatmak için herkes el ele vermelidir.

İş başı yapmanın zamanı çoktan geldi. Demir tavında dövülünce kıymete biner.