Sebahattin Karaca

  Cemil beyin bizi birbirimiz ile tanıştırması kısa sürdü. Masaya otururken karşımdakilerden birisinin, Norveçli tur operatörü Gülliver Reıser’ in sahibi Frode, diğeri onun Türkiye’deki partneri, seyahat acentesi sahibi M. Bastiyalı olduğunu öğrendim. Kısa süren sohbetten sonra Norveç’ ten Ayvalık’a turist getiren Frode’in, Ayvalık’ın yanı sıra, Foça’ya da turist getirmek istediğini anladım.

Gülliver Reiser’in sahibi Frode sahsıma hitaben: 1988 yılı yaz aylarında 5-6 ay boyunca sürecek olan turizm sezonu için, Foça’yı ve Otel Karacam’ı Gülliver Reıser kataloguna koyarsam bana yardımcı olabilir misiniz diye sordu.

—Ben de (koşulları öğrendikten sonra) kendisine yardımcı olmaktan mutluluk duyacağımı ifade ettim.

Ertesi gün kahvaltıda sözleşme imzalayarak, 1988 yılı yaz sezonu için altı oda tahsis ettim. Kış çabuk geçti. Gülliver Reiser, altı odayı broşürlerin dağıtılmasından hemen sonra, sattı bitirdi. Aynı yıl için ilave altı oda daha istediler. Memnuniyetle verdim. O yıl iş bakımından renkli ve hengâmeli geçti. Her gelen turistin bir daha gelmesi için, elemanlar ile birlikte çok mükemmel iş çıkarttık. Durumdan memnun kalan Gülliver Reıser’in sahibi Frode ile yaptığım görüşmede ısrarla Ayvalık’ı kapatıp Foça destinasyonunu açmak istediğini söyledi. Ben kendisine bu arzusunun gerçekleşmesi için, hiçbir çabayı esirgemeyeceğime dair söz verdim. Geriye yalnız M. Bastiyalı’yı ikna etmek kalıyordu. İkna çalışmaları kısa sürdü. 1989 yılı için, apartlar satın alındı. 5-6 otel ile sözleşmeler yapıldı. Gülliver Reıser katoloğunda Foça, 4-5 sayfa yer aldı, göz doldurdu. Norveçlilerin Foça’yı tercih etmeleri için hiçbir şey esirgenmedi. Foça ayağında, konaklama yerleri halledildikten sonra, kaliteli olmak üzere restaurant ve eğlence yeri açmak gerekiyordu. Ya da mevcut restaurant ve eğlence yerlerinin hizmet kalitesinin iyileştirilmesi yoluna gidilecekti. Restaurant ve eğlence yeri sahipleri ile yapmış olduğum çok sayıda görüşmeler doğrultusunda mevcut bazı yeme-içme, eğlence yerlerinin standardını yükselterek, kalitenin yolunu açtık. Şahsen ben özellikle ilçemize gelen turistlerin, sıkılmamaları ve kaliteli bir biçimde eğlenmelerini sağlamak amacı ile ‘Kapı Dans Bar’ adında, 350 kişilik müzikhol açtım. Rent a car, ören yerleri gezi turları, Türk geceleri, transferler M. Bastiyalı firması tarafından çok başarılı yürütülüyordu. Turizmde en önemli unsur, müşteri memnuniyetini sağlamak, gelenin bir daha gelmesini başarmaktır. Bu bir zihniyet meselesidir. O günkü zihniyetle Foçalı esnaflar olarak biz bunu başardık.

Bu bize yetmiyordu:

Turiste mal satan, hizmet veren 134 esnaf bir araya gelerek Sebahattin Karaca, ( Merhum) Ünal Yafe, Abdullah Güler, (Merhum) Turgut Çetin önderliğinde ‘‘Foça Turizmine Hizmet Verenler Derneği’’ adı altında dernek kurduk. Kurmuş olduğumuz dernek ile vakit geçirmeden, kolları sıvayarak, belediye dâhil hiçbir kuruluştan yardım almadan, “Foça’yı tanıtım amaçlı” post kartlar, posterler, afişler, çıkartmalar, bastırdık. Küçük hediyelik eşyalar yaptırdık. İzmir – Çanakkale yolu üzerine, her biri 30’ar metrekare olan iki adet tabela üzerine “Come and see Foça” yazdırdık. Tabelaları İzmir Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü’nden resmi izin almak ve yıllık ücretini ödemek suretiyle her iki Foça ayırımından 1 Km. önce yol kenarına sabitledik. Tabelalar yıllarca yerinde kaldı. Ayrıca başta İzmir fuarı olmak üzere, İstanbul Emitt Turizm Fuarı’na dernek olarak katıldık. Foça turizminde iştigal eden esnaf ve turizmciler olarak, Foça’mızı el birliği ile tanıtmaya çalıştık. O yıllarda bugüne göre her şey daha zordu. Çünkü fax bile her ortamda bulunmamaktaydı. İşler teleks üzerinden yürüyordu. İnternet ve sosyal medya yoktu. Kanalizasyon, arıtma yoktu. Ama çalışma, dayanışma, inanç, azim, güven, her şeyden önce Foça için bir şeyler yapmaya gayreti en üst seviyedeydi. Foça turizmi için çalışan adeta bir sivil ordu vardı. Bu sayede derneğin çalışmaları kısa sürede sonuç verdi. Türkiye’nin her yerinden, dar yola ve ulaşım zorluğuna rağmen turist akını sağlandı. O yılın istatistiklerine göre, sadece gece ekonomisinde faaliyet gösteren çeşitli eğlence yerlerinin ve barların sayısı 24’e ulaşmıştı. 1991 yılına gelindiğinde ben ve üç arkadaşım, Nem Tur Seyahat Acentesi’ni kurduk. Aynı yıl Finlandiya’dan Aurinko Matkat tur operatörü ile anlaşma yaptık. 1993’den itibaren, Finlandiya’dan, daha sonraki yıllarda, Hollanda’dan HTS, İngiltere’den İnspiration tur operatörleri ile Nem Tur’un ortak çalışması sonucu 6-7 yıl boyunca, her hafta 3-4 otobüs dolusu turist getirerek, ortalama her bir turistin 15 gece konaklamasını sağladık. Bu hareket ve canlılık, çevredeki Akçay, Ören ve Ayvalık gibi turistik merkezleri Foça’yı özenerek izliyor, örnek almaya çalışıyorlardı. Bu arada otelcisi, restaurantçısı, barcısı, halıcısı, kuyumcusu, manavı, bakkalı, otobüsçüsü ve ayakkabı boyacısına kadar herkes memnundu, mutluydu. Çünkü kazanıyorlardı. O yıllarda Alaçatı tam bir köy görünümündeydi. Köyün ortasındaki kahveden başka hiçbir tesis yoktu. Alaçatı başta rüzgar sörfü sayesinde, önlenemez şekilde ilerledi.

 

 

Peki sonra ne oldu?

Bazı şeyler ters gitmeye başladı, mecrasından saptırıldı. Memlekette turizmin ileri gitmesini istemeyen kesimlerce istekli, gayretli, çalışkan insanlar, eleştirilmeye başlandı. İki tane seyahat acentesinin sahipleri, ilçede söz sahibi pek çok kişinin kıskançlığı ve turizmin ileri gitmesini istemeyenler tarafından küstürüldü. Pek çok kurumun destek vermesi bir yana, kösteklemesinden dolayı da gerileme süreci hızlandı. Acentanın birisi satıldı, diğeri ise, faaliyetlerini Foça’dan güneye taşıdı. Post gitti, kavga bitti, söylemekten üzülüyorum ama o tarihten sonra kent merkezinde adım başı dolaşan, sabahlara kadar dolaşan, mutlu olan, para harcayan turistler çekildi. Foça maalesef bu anlamda olduğu yerde kaldı. Yani uzun zamandan beri ve hala, Foça’da bazı kesimler biraz önce anlatmış olduğum döneme ilişkin, aslına uygun olmayan yorumlar yapmaktadır. Bazı çevreler, özellikle, seçilmişleri suçlarcasına Foça’da turizmi bitirdiklerini söylemektedirler. İşin esası aslında bu değil. Şimdi de aynı veya benzer kişiler hala konuşmaya devam ediyor. Ancak bu defa konuştukları; Foça’da turizm bitti veya neden gelişmiyor kapsamında oluyor.

Son söz :

O günkü Foça ne ise, bugünkü Foça da aynı. Yani Foça hala uluslararası turizm alanında; yerleşim durumu – birçok medeniyeti içinde barındırdığı tarihi dokusu – doğası – taş evleri – denizi ile uluslararası turizm arenasında yer bulabilecek seçkin bir turistik ilçedir. Nihayi tüketici için (Destinasyon) hedef noktasıdır. O halde, turizmin kalkınması için gerekli olan 3 saç ayağı ile kendi arasında bilimsel çalışmalar yapmak üzere organize olmalıdır.

birinci ayakta; Mülki idari ve bağlı kurumlar,

ikinci ayakta; Seçilmişler olarak, başkan ve meclis üyeleri

üçüncü ayakta; Yatırımcılar (özel teşebbüs) ve bu uğurda kurulmuş sivil toplum örgütleri.

“Foça turizmini geliştirme ve koruma kapsamında”, müşterek çalışmalar ortaya koymak sureti ile Foça turizminin yeniden uluslararası turizm sahnesinde hak ettiği yeri alması doğrultusunda başarı sağlayabilirler.

Bunun için Foça her türlü donanıma sahiptir.

2-3 yıllık çalışma ile Foça 1987-1997 yılları arasında elde ettiği turizmdeki altın çağını yeniden yakalamayı başarır. Tersi için hiçbir sebep yoktur.

Çünkü Foça, uluslararası Turizm ilçesi olabilmek için, ihtiyaç duyduğu potansiyele ve dinamiklere sahiptir.

Laf aramızda yeni kaymakamımız sayın Niyazi Ulugölge bu konulara karşı çok duyarlı, istekli ve azimlidir. Bu durum Foça için bir şans olabilir.

 

 

KURANDA YERLİLERİ

Bir kaç sene önce Avustralya’yı bir baştan bir başa dolaşırken , kıtanın yerlileri olan Aborjinlere ilgim öylesine arttı ki, bir gün yolum bir daha Avustralya ‘ya düşerse Aborjinlerle ilgili bir araştırma çalışması yapacağıma dair, kendime söz vermiştim. Bu ilgim, esasında kıtanın kuzey doğusunda bulunan Cairns’de tatil yaptığım sırada katıldığım günübirlik turlarda oluştu. Tur şirketinin organize ettiği ve ağırlıklı olarak yerlilerin yaşadığı Kuranda Kasabası’nı ziyaret etmek ve akşam da yerli halkın gösterilerini görmek üzere katıldığım tur, çok büyük bir heyecanla başladı. Yaklaşık yüz sene önce yapılmış ve halen kullanılmakta olan tarihi buharlı tren ile uçsuz bucaksız ovadan başlayan yolculuk, dağlara doğru tırmanırken gözün alabildiği kadar muhteşem, cenneti anımsatan manzarayı seyretmek keyifliydi ve aynı zamanda şaşkınlık yaratıyordu. Çünkü tren yolunun inşasının, teknoloji yerine, insan gücü kullanılarak büyük zorluklarla yapıldığını görmek, dağlardan akan şelaleler ile kıvrım kıvrım dans ederek gitmekte olan trenin içinde olmak, gerçekten hepimizi büyülüyor ve şaşırtıyordu. Esas şaşkınlığımı Kuranda’ya varınca yaşadım. Kuranda’nın girişinde şimdi otel hizmeti veren ancak yüz sene önce İngiliz muhafızlarının yaşadığı görkemli bina adeta hoşgeldiniz diyordu. Kasabada, hemen binanın dibinde başlıyordu. Yüz yıl içerisinde tam bir turistik kasaba olmuştu. Doğal güzelliği bir yana ağırlıklı yerli halkın kasaba civarındaki orman içinde yaşamı turistlerin ilgisini çekiyordu. Kasabanın alt eteklerine indikçe, yerlilerin içine girerken duyduğum biraz korkunun yanı sıra, heyecan ve merak duygusunu bir arada yaşadım. Bazılarına İngilizce “merhaba” dedim. Bir kısmı İngilizce cevap verdi, bir kısmı beni selamladı. ”Hayrola, nereden geliyorsun?” der gibi merakla bakan da vardı, ”nereden geliyorsun?” diye, İngilizce soran da vardı. Şaşkındım, ürkektim ama meraklıydım. O anda Aborjinler hakkında bir araştırma, bir yazı yazmak, benim için kaçınılmaz olmuştu. İşte o gün bugün oldu; yaklaşık beş sene sonra yolum bir daha Avustralya’ya düşünce, Aborjinlerle ilgili yaptığım küçük araştırmalar, incelemeler sonucunda edindiğim intiba ve bilgileri yazsak, bugüne nasip oldu.

İŞTAH KABARTAN YENİ KITA

XVIII. yüzyılda Avrupa Kıtası’nda, Hint Okyanusu’nun güney kısımlarında bir kara parçasının olduğu konuşulmaya başlanmıştı. Hollanda Kraliyet Ailesi’ne ait gemiler, Asya’nın güneyinde cirit atarken ve pek çok adayı kendilerine koloni olarak bağlarken, bu adaların daha da güneyinde büyük bir kara parçasının olduğunu görmüş ve ‘önemsiz kara parçası’ olarak kayıt altına almışlardı. Buradan sızan kara parçasının haberi, İngiltere Krallığı’nın iştahını kabartmış, kaptan James Cook komutasında hazırlanan donanma, 1768 yılında İngiltere’den okyanuslara açılmıştır. Uzunca bir yolculuktan sonra, 22 Ağustos 1770 tarihinde Kaptan James Cook Avustralya’nın doğu kıyılarına Britanya Bayrağı’nı asarak, Avustralya’yı, Britanya Krallığı’na bağladığını deklare etmişti.

“James Cook, adada yerli kabilelerin dağınık düzende yaşadığını görmüş olmasına karşın, Britanya Krallığı’na yazdığı bir dizi raporda eksik ve yanlışların olduğu daha sonra ortaya çıktı. James Cook Aborjinlerle ilgili raporu sunarken, Aborjinler’in birkaç bin kişi olduklarını, evlerinin bulunmadığını, çok dağınık guruplar halinde ve daha ziyade orman içinde yaşadıklarını bildirmişti.”

 

“WARRA WARRA” YANİ DENİZDEN ÇIKAN ADAMLAR

James Cook’un bu hatalı raporu doğrultusunda Britanya Hükümeti adayı ”Terra Nullius” yani “kimseye ait olmayan topraklar“ olarak nitelendirmiştir. Oysa Aborjinler kendi aralarında konuşurken, en az yirmi bin yıldır bu kıtada birbirinden farklı kabileler olarak yaşadıklarını söylemektedirler. Daha sonra yapılan bilimsel araştırmalarda, anılan tarihin doğru olduğu kanaatine varılmıştır. Öyle ki sadece bugünkü Sidney’in merkezi olan Woolloo Moolloo‘da Cadigal ırkından 3000’den fazla Aborjin yaşamaktaydı. 18-20 Ocak 1788 tarihinde içinde mahkumlar, muhafızlar ve Britanyalı devlet görevlileri olan 11 gemilik kafile Botany sahiline çıktı. 25 Ocak 178’ de olup biten karşısında şaşkına düşen Aborjinler, ilk gelen kafileyi el kol hareketleri ile tehdit etmeye çalışsalar da başarılı olamadılar.

İngilizler geldiğinde Aborjinler, ”Warra Warra” yani “denizden çıkan adamlar” diye bağırıyorlardı. 26 Ocak 1788’de kaptan Phillip Arthur, bugünkü Sydney kıyılarına Britanya bayrağı dikerek, buranın Britanya toprağı olduğunu ilan etmiştir. Bu tarih o günden bugüne “Avustralya Günü” olarak kutlanmaktadır. İlk kış mevsimi yaşandığında Avustralya’ya gelen Avrupalıların sayısı neredeyse iki katına çıkmıştı. Soğuk havayla beraber Sydney’in iç kısımlarına ilerleyen İngilizler, Aborjinlerin yaşam alanlarına doğru tecavüze başlamışlardı. Hem Aborjinlerin avlandığı sığ bölgeler işgal ediliyor, hem de av araç gereçleri mahkumlar veya muhafızlar tarafından, alınıp çalınıp satılmak üzere Avrupa’ya yollanıyordu. Bu üzüntü verici olaylar sonucunda Aborjinler tarihlerinde olmadığı kadar kıtlıkla burun buruna gelmişlerdi. Bunun sonucu olarak Britanyalılarla Aborjinler arasında çatışmalar iyice tırmanmaya başlamıştı. Nisan 1789’da bilmedikleri bir hastalık Aborjinleri kırıp geçirmişti. Bu hastalığın adı çiçek hastalığıydı ve Avrupalılar tarafından kıtaya taşınan bu hastalığa yerliler ‘gal-gal-la’ diyorlardı. Bilmedikleri hastalığın pençesine düşen Aborjinler çare de bulamadıkları için, Sydney bölgesindeki Aborjin nüfusu inanılmaz derecede azalmıştı. Hızlı nüfus kaybı Aborjinlerde sosyal ve duygusal çöküntüye sebep olmuştur. O yıl ölümler, o kadar fazlaydı ki cesetler yığınlar halinde Sydney sahillerine vuruyordu. Tarihi dökümanlara göre Aborjinler muhteşem War-ra- taw çiçeğini saygı göstergesi olarak ölülerinin üzerine atıyorlardı. 1791’e gelindiğinde Cadigal ırkı Aborjinler’den sadece 3 kişi hayatta kalmıştı.

 

İLK ESİR ARABANOO

“Arabanoo” Britanya askerleri tarafından esir alınan ilk Aborjin askeridir. Amaç Vali Phillip’e Aborjin dili ve kültürü ile ilgili bilgi sunmaktı. İlk esir alındığında başına bir gardiyan ve muhafız verildi. Ayakları zincirli halde tutuldu. Güven duyulmaya başlandıktan sonra ayaklarındaki zincirler çözüldü, güzel kıyafetler giydirildi ve bu arada İngilizce öğretildi. Arabanoo kolonist İngilizlerle arkadaş oldu ve Vali Phillip’e akşam yemeklerinde eşlik etmeye başladı. Valiye Aborjinlerle ilgili sosyal ve kültürel olarak ilk bilgi akışını sağladı. Bir nevi iki kültür arasındaki ilk bağ gerçekleşmiş oldu. Çiçek hastalığı ortaya çıkınca hastaların bakımıyla bizzat ilgilendi. Kendisi de yine çiçek hastalığından ölen Arabanoo Vali Bahçesi’nde bugünkü Sydney Müzesi olarak kullanılan alana defnedilmiştir.

KÖTÜ SONUN BAŞLANGICI

25 Kasım 1789’da, 26 yaşında bir Aborjin delikanlısı olan Bennelong, arkadaşı Colebee ile beraber Sydney’in kıyısındaki Manly’de Britanyalı askerlere esir düşmüştü. İkisi de vali konağına getirildi. Colebee kaçmayı başardı ama Bennelong alıkonularak, İngilizce öğretildi. Aborjinlerle iletişim kurmayı amaçlayan vali Phillip’e tercüman yapıldı. Bennelong Avrupa tarzı yaşamayı öğrenen ve medenileşen ilk Aborjin olmuştu. Zorla alıkonulmasına rağmen Bennelong kendini Aborjinlerle Avrupalılar arasında bir köprü gibi görüyordu. Vali Phillip’e inanılmaz derecede yakın konumdaydı. Bugünkü Opera House binasının bulunduğu alanda 4m yüksekliğinde anıt yaptıran Vali Phillippe, bu bölgeye Benelong Noktası adını vermiş ve halen de Bennelong noktası olarak anılmaktadır. 1792’de vali ile İngiltere’ye giden ve 1795’de anavatanına geri dönen Benelong, giyimi ve davranışıyla yerlilerden tepki görmüş, bu keskin dönüşüm ona çok pahalıya mal olmuştur. Alkolün ve depresyonun pençesine düşen, ne kendi ırkına ne de İngilizlere yaranamayan Bennelong 1813’de sefil bir şekilde hayata veda etmiştir. Tutukluğunun sonucunda, beyazların kültürünü öğrenip kendi ırkına anlatmak isteyen biri olmasına karşın hala bugün pek çok Aborjin tarafından hain olarak görülür.

 

KENDİ IRKI İÇİN SAVAŞMAK

Kendi ırkına yaranamamış Benelong’a karşın Parramatta Bölgesi’nde yaşayan Bediagal Kabilesi’nden gelen Pemulwuy Avustralya’nın ilk Aborjin gerilla lideridir. Pemulwuy İngilizlerin Aborjinlere verdiği zararlara tahammül edemiyordu. Bu duruma daha fazla göz yummayarak topladığı 100 e yakın Aborjinle birlikte Sydney’in batı bölgesinde gerilla mücadelesine başladı. Birkaç defa esir düştü, yaralandı, buna rağmen muhafızların elinden kurtulduğu için Aborjinler arasında hala efsane olarak kabul edilmektedir. Kolonistlere korkulu günler yaşatan ve kayıplar verdirten Pemulwuy, 1802’de boğularak öldürülmüştür. Öldürüldükten sonra başı gövdesinden ayrılmış ve bilimsel araştırmalar için İngiltere’ye gönderilmiştir. Aborjinler, Pemulwuy’dan ”O bizim ilk kahramanımızdı, varlığı ile bize güç veren büyük bir savaşçıydı” diye bahsederler.

İLK YERLİ KONFERANSI

1814 yılında Vali Macquarie, ilk yerli konferansını Parramatta’daki halk pazarında toplamıştır. Bu ilk bundan sonra her yıl Aborjinlerle Avrupalıları bir araya getiren bir gelenek haline dönüşmüştür. Yine, Vali Lachlan Macquarie 18 Haziran 1815’de entegrasyon amaçlı 4-7 yaş arası Aborjin kız ve erkek çocuklarına eğitim vermek üzere ilk yerli eğitim enstitüsü kurumunu kurdu. Macquarie tarafından açılan bu enstitü, Avrupa hayat tarzına uygun eğitimi amaçlamıştı. Ancak Aborjinlerin ilgi göstermemesinden dolayı kurumda ilk sene sadece iki kişi eğitim görmüştür. Kurumun açılmasından dört sene sonra bu sayı yirmiye yükselmiş ve bunlar aynı sene 100 tane İngiliz çocuklarıyla beraber müsabakaya tabi tutulmuşlar ve kazanan kişi 20 kişilik Aborjin gurubunun içinden çıkmıştır. 13 Haziran 1816’da dünyada sayılı ve prestijli botanik bahçesi olan alanı Vali Macquarie, Kraliyet Bahçesi (Royal Botanic Garden) olarak ilan etmiş ve o günden bugüne itina ile korunmuştur.

BAHÇE SARAY İLE YANAN GEÇMİŞ

1879 yılında Kraliyet Bahçesi’nde inşa edilmiş Bahçe Saray binası içindeki, İngiliz halkına ve Aborjinlere ait 3000 civarındaki etnografik eserlerle beraber 22 Eylül 1882 sabahında çıkan bir yangın ile tamamen yanmıştır. Yangının kendiliğinden mi çıktığı veya bir sabotaj mı olduğu hiçbir zaman öğrenilemedi. Bu durum şüphesiz Aborjinler için başka bir yıkım demekti. Çünkü onlar, geçmişlerinin tamamının, bu yangınla beraber yok olduğunu düşünüyorlardı.

Eylül 1883’de “Aborjinleri Koruma Kurumu” kuruldu. Bu kurum yerlilerin problemlerini düzenlemeye çalışmayı amaçladı.. Aborjinler için yaşam alanları yaratmaya başlayan bu kurum, onların sağlık, barınma ve eğitim gibi sorunlarını çözen bir platform haline dönüştü.

1901 tarihinde altı İngiliz kolonisinin birleşmesi sonucu Avustralya Federasyonu kurulmuş oldu. Bu durum bir yandan Avustralya Ulusu’nun doğması anlamına gelirken diğer yandan Aborjin Ulusu’nun ölmesi anlamına geliyordu. Aborjinler bu tarihten sonra şehirlerin varoşlarında veya kırsal bölgelerde konuşlanmış, gelişmemiş topluluk olarak görüldü. Aborjinler, Avustralya Federasyonu’nun kurulumunda ve gelişiminde hiçbir şekilde söz hakkına sahip olamadıkları gibi, sonraki süreçte de temsil ve oy hakları olmadı.

ÇALINAN NESİL

1915’de Yeni Güney Galler Eyaleti, Aborjinleri Koruma Kurumu’na Aborjin çocuklarını ailelerinden alınıp beyaz ailelerin yanına yerleştirmeleri için yetki verdi ve bu herhangi bir mahkeme kararını beklemeden yürürlüğe konuldu. Aborjin Koruma Kurumu’nun asıl amacı Aborjin çocuklarını ailelerinin yanından alıp beyaz ailelerin yanına yerleştirmek, bu şekilde genç jenerasyonu asimile etmekti. Genel olarak 10 ile 14 yaş arasındaki kız çocuklar, özellikle hedef seçilmişti. Beyaz ve orta gelirli ailelerin yanına yerleştirilen bu kızların, ileride beyaz bir erkekle evlenmek için uygun birer eş adayı olması sağlanacaktı. 1909 ile 1938 yılları arasında Yeni Galler Eyaleti’nde 2000’den fazla çocuk bu şekilde ailelerinden alınmış ve bir daha geri verilmemiştir. Aborjin haklarını geliştirme derneği 26 Haziran 1938’de yas ilan etti. Bu tarihte Avustralya Aborjin konferansını Sydney’de topladı. Aborjinlere tam anlamıyla Avustralya vatandaşlığı statüsü verilmesi için, yasal ve siyasi girişimler başlattı ve şu sloganı yaymaya çalıştı: “Sizler yeni Avustralyalısınız, bizler ise eski ve bu toprakların asıl sahipleri olan Avustralyalıyız. Biz sadece adalet, hoşgörü ve biraz da nezaket istiyoruz. Acaba çok mu şey istiyoruz?

 

 

1965 ÖZGÜRLÜK SAVAŞÇILARI

 

Charles Perkin ve Jim Spigelman liderliğindeki 30 üniversite öğrencisi Sydney’den başlayarak 3200 km yol katetmiş ve Aborjinlere yapılan ayrımcılığa karşı yaptıkları bir dizi protesto gösterileri sonucunda, kendilerine “Özgürlük Savaşçıları” adı verilmiştir.

 

Yerliler için ilk sağlık merkezi Sydney’de kuruldu. Aborjin olan Neville Bonner Avustralya’nın ilk senatörü olarak parlamentoya girdi. Federal parlamentoya yapılan 94 başvuru ve 10 yıllık bir kampanya sonucunda Aborjinlere vatandaşlık hakkına ‘evet’ oyu verildi. Aborjin haklarını savunma kampanyası lideri Faith Bandler lobi faaliyetlerini yürütürken, başbakan Harold Holt’a “sizin hükümetinize bu ülkede kaç tane koyun ve at var deseler, kesin ve doğru bir şekilde rakamları verirsiniz. Lakin size bu ülkede kaç tane Aborjin var diye sorsalar, bu konuda hiçbir fikre sahip değilsiniz. Aborjinlere vatandaşlık statüsü verilmesi , insani haklar bir yana en azından istatiki bilgiler açısından bile kayda değer değil midir?”

 

1962’de Fedaral Seçim Kurulu Aborjinlerin de seçimlerde oy kullanması kararını almıştır. 1967’de ise yapılan referandumda %90.7 ile genel sayımda Aborjinlerin de sayılmasını onaylayan yasaya ‘evet’ çıkmıştır. 1976’da dört Aborjin gencinin başkent Cambera’da, parlamentonun karşısında bir plaj şemsiyesi altında bir araya gelmesi ile başlatılan harekette, Aborjinlerin topraklarına yeniden sahip olması hedeflenmiştir. Yerlilerin mevcut haklarını almaları 1997’de dönemin John Howard hükümeti sırasında gerçekleşmiştir. 26 Haziran 1998’de hükümet, yerlilerden resmen özür dilemiştir. “The sea of hands” adlı kuruluş kayıtlı 300 bin üyesi ile Aborjin hakları için mücadele etmeye devam etmektedir. Özür dileme günü Avustralyalıların “çalınan jenerasyon”a karşı üzüntülerini bildirmelerine fırsat veren ulusal bir organizasyondur. Çalınan jenerasyon ismi zorla ailelerinden alınıp beyaz ailelerin yanına yerleştirilmelerinden dolayı verilmiştir. Özür dileme günü, yerliler ve yerli olmayanlar arasında başlayan, karşılıklı birbirini anlamanın başlangıcı olması, dolayısıyla önemlidir.

 

 

KURTULDUK

 

 

26 Ocak 1988 günü, Aborjin kültür ve politika hayatının en önemli dışa vurumlarından biri yaşandı. Avustralya’nın dört bir yanından yerliler, otobüsler ile veya özel araçlarıyla gelerek Avustralya Günü kutlamalarına inat, sokaklarda yürüyerek hayatta kalmalarının 200. yılını kutladılar. Çünkü onlar, kendi topraklarında iki yüz yıl yok sayılmanın ardından, yeniden bir değer ve kendi topraklarında yeniden vatandaş olmanın mutluluğunu, gururunu yaşıyorlardı.

 

 

 

 

Bu çalışmam sırasında yardımlarını esirgemeyen sayın Mehmet Arvas’a çok teşekkür ederim.

 

KAYNAKCA:

–              Sydney Royal Botanical Garden Archives

–              Aboriginal History City of Sydney

 

 

1960’lı yılların ikinci yarısında, Fransız Tatilköyü ile başlayan deniz, kum, eğlence turizmi, Foça’ya yıllarca belli ölçüde fayda sağladığı gibi, Foça’nın ülkemiz içinde ve dışında tanınmasına ön ayak oldu. Ancak 70’li yıllar ve daha sonrasında Foça’ya alternatif yüzlerce turizm merkezi doğdu. Foça Tatilköyü’nün açıldığı yıllarda Kuşadası, Çeşme’nin yanı sıra İzmir’in kuzey aksında Ayvalık, Ören, Erdek gibi turizm merkezleri varken, daha sonraki yıllarda Marmaris, Bodrum gibi ilçelerin turizme kazandırılması, hele hele Antalya ve civarının birinci dereceden pilot bölge olması, buna bağlı olarak da, alt ve üst yapı yatırımlarının kesintisiz ve bol miktarda yapılması sonucunda, maalesef içinde Foça’nın da bulunduğu, İzmir’in kuzey aksı, üçüncü derecede turizm alanı olmaktan kurtulamadı.

Foça’da başta tarih turizmi, su sporları ve dalış turizmi, av turizmi, Kartdere ve Sazlıca’da ören halinde bulunan kilise ve manastırın ayağa kaldırılmasından sonra başlatılacak İnanç Turizmi ve daha benzer turizm türleri ile Foça turizmi çeşitlendirilmeliydi. Bu, bugüne kadar yapılamadığından, maalesef güzel ilçemizde turizm, sınırlı seviyelerde kalmıştır. Hala bu uğurda yapılacak çok şey olduğuna inanıyorum.

Sürdürülebilir turizm denilince bilindiği üzere akla , kitle turizminin yok ettiği, başta doğal güzellikler olmak üzere, tarihi doku ile içinde gelenek ve göreneklerin de olduğu değerlerin korunması ile başlatılan ve devam ettirilen bir turizm anlayışı gelir.

Bu cepheden bakıldığında, sürdürülebilir turizmin yapılabileceği en elverişli çekim noktalarından bir tanesi Foça’dır. Çünkü Foça’nın içinde, ayağa kaldırıldığı taktirde yeteri kadar hem yer üstünde hem de yer altında tarihi zenginlikler inanılmaz derecede çoktur. MÖ. 12. yüzyılda, bu topraklarda kurulan Aolis şehri, daha sonra İyonların yerleşmesiyle Akdeniz kıyı kentlerine kültür ve sanat yolu ile medeniyeti yaymışlardır. Aynı İyonlar, Perslerin istilası ile birlikte Foça’yı terkedip daha önce kurdukları kolonilere yerleşmişlerdir. Bir müddet Perslerin de yönetiminde kalan Foça, diğer tüm Anadolu kentleri gibi Büyük İskender tarafından Perslerden alınmış, yönetimi Büyük İskender’e bağlı Bergama Krallığı’na verilmiştir. Büyük İskender’in ölümüyle birlikte Bergama Krallığı’nın Romalılar yönetimine gönüllü olarak girmesiyle bir Bizans şehri olmuş, ardından Osmanlılar da Foça’da iz bırakmışlardır. Kısaca bir çırpıda bakıldığında, bilinen yedi medeniyetin yaşadığı Foça, tarihi bakımdan emsallerine göre çok zengindir. Şap madeni sebebiyle Cenevizlilerin Yenifoça’yı 1307’de kurduğunu ve Foça morunu ilk kez dünyaya buradan yaydığını biliyoruz. Sadece bu yönü ile bakıldığında Cenova ile neler yapılmaz ki?!.

Öte yandan, Deniz İçindeki Kapadokya diye adlandırmak istediğim Siren Kayaları ve Akdeniz Fokları’nın anayurdu, üreme alanıdır ve başlıbaşına bir doğal zenginliktir. Korunabildiği, iyi bir planlama ile yerli, yabancı turistlerin görebileceği şekilde düzenlenebilirse, sürdürülebilir turizm için çok elverişli bir alandır.

Korunabildiği ve yaşatılabildiği taktirde Kozbeyli‘de de sürdürülebilir turizm, en mükemmel şekilde gerçekleşir. Aynı şey Sazlıca ve Kartdere’deki küme (kule) evler ile yapılır. Büyük Deniz Limanı, özellikle Küçük Deniz Limanı korunması gereken en güzide yerlerdir. Unutmamak gerekir; ilk turist gönlünü Küçük Deniz ile Foça’ya kaptırmıştır. Bu çok önemlidir. Bugüne gelindiğinde Küçük Deniz yükünü çoktan almış durumdadır. Korunmaya en çok ihtiyaç duyulan yerdir Küçük Deniz. Kendisine ulaşan yollardaki ve meydandaki izinsiz her türlü işgal bir tık daha ileri taşınmamalıdır. Küçük Deniz’de hayat çekilmez olduğunda bilinmelidir ki,Foça biter. O bakımdan Küçük Deniz, Foça için çok özel korunmalı ve hiçbir çirkinliğe müsaade edilmemelidir.

 

Birkaç sene önce ilçemizde başlatılan Slow Food Yeryüzü Pazarı Foça için iyi bir kazançtır. Sürdürülebilir turizm için iyi bir alternatiftir. Umarım bu konuda üreticiden tüketiciye kadar turizm yönünden gerekli adımlar atılır. Bir marka olması sağlanır.

Her zaman söylediğimi burada bir kere daha yinelemek istiyorum. Foça uluslararası turizm arenasında kendine her zaman pazar bulabilecek ve rekabet edebilecek imkanlara sahiptir. Yeter ki uzun vadeli planlarla sahip olduğu dokusunu ve değerlerini korumak üzerine plan ve projeler üretsin.

 

 

 

Mesela, Hamburg, Almanya’nın dünyaya açılan kapısı, dünyanın sayılı ve Avrupa’nın 2. Büyük  limanı  oluşu, hatta limanın deniz kıyısı yerine elba nehride kurulu olması, St.Pauli’lisi daha duyduğum pek çok özellikleri beni bu şehre çekiyordu.  Aynı zamanda ,Berlin’den sonra Almanya’nın 2. büyük şehri olan Hamburg’u görmek için ,kafamda yeteri  kadar sebep oluşmuştu. Günler öncesinden okul arkadaşım Cem’e Hamburg’a gelmek istediğimin haberini verdim.  Cem, bu habere çok sevindiğini ve dört gözle beklediğini söyledi. Cem ile Ankara’da aynı dönem yatılı okumuştuk. Okul bittikten sonra ayrıldık. İki sene önce Antalya’da bir toplantıda kısa süreli karşılaşmamız hariç 40 sene birbirimizi görmemiştik. Kısada olsa orada hasret gidermiştik ama, sevincimiz kusağımızda kalmıştı.. Şimdi ise Hamburg’da hem yarım kalan hasreti gidereceğiz, hem de  gezip dolaşacağız ve birkaç gün Hamburg’u birlikte yaşayacağız.   dönem iinsanları için Okul ve askerlik arkadaşlıkları  çok önemlidir. O bakımdan karşılıklı ziyaretlerde çok önem arzeder. Öyle de oldu ; vakit geldi ,İzmir’den Hamburg’a seyahat İstanbul aktarmalı  başladı ve ben birkaç saat sonra Hamburg’a indim .Cem, hava limanında beni bekliyordu, bunu biliyordum çünkü öncesinde haberleşmiştik. Koridorlardan geçtikten sonra, polis kontrol noktasında  iki kuyruk vardı. Her kuyrukta en az 120 kişinin sırada olduğunu görünce içimden, ‘eyvah, Cem beni çok bekleyecek ‘dedim. Pasaport polisi yeteri kadar hızlı değildi. Kuyruktaki her kişinin pasaportu tek tek dikkatle inceleniyordu. Pasaport hamilinin yüzüne 3-5 kez bakılıyor  ardından giriş mühürü basılıyordu. Bir an, bu kuyruğun hiç bitmeyeceğini ve Cem’in dışarıda en az benim kadar sıkılacağını düşündüm. Sonuçta, gecikmeli de olsa dışarıda birbirimize kavuştuk. Ayaküstü hasret giderdik ve arabaya atladığımız gibi, Cem’in evinin yolunu tuttuk. Eve vardıktan sonra,  dışarıda, havanın -2 derece olduğu bilinciyle içeride içtiğimiz birer fincan kahve, bize çok iyi geldi. Ardından hava kararmadan otele yerleşmek istediğim için evden ayrıldık .  Cem beni otelime getirdi. Odaya  eşyalarımı yerleştirdim. Bavul yükünden kurtuldum.

Keşif  zamanı

Sabahtan beri hareket halinde olmama rağmen, yorgunluk hissetmiyordum. Cem’le otelden çıktık ve belediye meydanına doğru yürüdük. Yılın bu dönemi Hristiyan Alemi için önemlidir ve bu süre 1 Ocak’a kadar sürer. Şehrin geniş caddeleri ve büyük meydanları,  ışıklar, renkler, süsler, parlayan pırıldayan ne varsa onlarla  süslenir. Weinachten öz hazırlıklarından dolayı süslenen , meydan – cadde ve sokaklara kurulan  pazarlarla, çekicilik yaratılır.

İnsanlar evinden dışarı çıkar ve bu alanlarda bulunduğu eş – dostlarla hoşca vakit geçirirler. Bu onlar için vazgeçilmez bir kültür ve yaşama a biçimine dönüşmüştür.   Bu alanlardan  en büyüğü şüphesiz kent sakinleri gururlandıran tarihi Belediye binasının önündeki meydanda kurulmuştu..Burada kurulmuş olan pazar büyüleyiciydi. Her türden çikolata, pasta, tatlı, şekerlemenin binbir çeşidi ve Glühwein çayı ile kaynamış kırmızı şarap  tezgahları ve bu tezgahlardan her tarafı sarmış Glühwein kokusu,  bu soğukta içilecek tek seçenek gibi gelyor insana. Oradan biraz ve buradan biraz derken, gezdik  dolaştık keyifli bir akşamın ardından yorulduk. Acıkan karnımızın zilini duyunca yakında güzel bir çin restoranında, kızartılmış hindi ve  soslu spagettisi yedik. Yemek sırasında ve sonrasında süren koyu muhabbetin ardından, ben otelime çekildim, Cem evine gitti .

Sabahın Güzelliği

Gerçekten dün çok yorulmuştum. izmir- İstanbul- Hamburg ve sonrasında dolu dolu yarım gün tabanvay ile küçük de olsa Hamburg turu kolay değildi, ama bir o kadarda hoştu. Başımı yastığa koyar koymaz uyudum.  eslek hastalığı olsa gerek, ertesi sabah kurulu saat gibi 6’da uyandım. Canım biraz tembellik yapmak istedi, ama en fazla 20 dakika dayanabildim ve kendimi yataktan attım. Sabah yürüyüşü için, gözüme kestirdiğim güzergahta 1 saat kadar yürüdüm. Hava soğuktu, güneş henüz doğmamıştı. Alacakaranlıkta, sessiz sedasız yürümek hoşuma gidiyordu. Bir saat kadar sonra hava açmaya başladıkça, kentin güzelliği ortaya çıktı. Özellikle tarihi binalar ve binaların renkleri beni büyülüyordu. Dün akşam ışıklandırılmış gördüğüm binaları, bu sabah güneşin aydınlattığı doğal haliyle görüyordum, renkler harikaydı. Daha kentin küçücük birkısmını görmeme rağmen, devlet destekli korunan eski binaların görünce,  açık söyleyim, imrendim. Otele tekrar döndüm, güzel bir kahvaltı yapmak istiyordu canım. Kahvaltı salonunda gayet güzel hazırlanmış bir açık büfe, beni bekliyordu.Canımın isteği herşey vardı ve keyifli bir kahvaltı yaptım. Ardından fincanımdaki birkaç yudumu içtikten sonra, saat 9 buçuk gibi kendimi, yeniden alışveriş caddesinde buldum. Gelmeden küçük bir alışveriş listesi yapmıştım. Listem kabarık olmadığından, bir dükkanda aradığım herşeyi bulabildim. Aldıklarımı yarım saatlik yürüme mesafesinde olan otelime götürdüm ve odama bıraktım.

 

Şehir turu ile gelen  güzellikler

Saat 11’de tren garının önünde yeniden buluştuk Cem’le. Oradan buradan ve dünden ayaküstü konuştuktan sonra, şehir turu yapmak üzere, 2 katlı otobüse bindik ve otobüsümüz 12’de hareket etti.

Elimizde güzergah planı vardı ve plana göre belli ki güzel noktaları gezip dolaşmak, görmek kısmet olacaktı.  Şans bu ya, anlatımı iyi ve neşeli bir de rehbere denk geldik. Rehber her turda olduğu gibi bu turlardada önemlidir.İyi bilmeli ve bildiklerini iyi neşeli ha esprili anlatmalı. Aksi aktirde urdan alınacak bilgide, keyfde esprili olur. Otobüsün hareketi ile birlikte, önce  kendini  tanıtan rehberimizin anlattıklarını hafızama kazırken,, gördüklerimden gerçekten çok etkileniyordum .  Cem’de aynı şekilde etkileniyordu. Hamburg’un çok yerini avucunun içi gibi bilmesine karşın, bu turda ilk defa gördüğü yerler de vardı. O da benim gibi,  güzellikler  karşısında etkilendiğini gizleyemiyordu.Turu, uzun uzun anlatmak istemiyorum ama  bazı izlenimlerimi anlatmadan da geçemeyeceğim.   Aussenalster gölü çevresi,  Binnernalste gölü çevresi, Elbe Nehri kenarı (liman) ve Belediye Meydanı ile bitlikte tarihi ve kültürel  binaları parkları yeşil alanları gezmekten ibaretti. Gardan başlayan tur, tekrar garda bitecekti, öyle de oldu.Eski yerleşim merkezinde ne kadar tarihi bina varsa, bu turda görmek mümkün oldu. İyi korunmuş kültür merkezleri, tiyatrolar, sayısız saraylar, şatolar muhteşemdi.   Yer yer, metre karesi 20 bin euro olan büyük bahçeli şatolar arasında, kedisiyle evlenmek isteyen, bunun için Fransa’dan ve Almanya’dan izin alamayan K.L.Felt‘in şatosundan tutun,  camları Nivea mavisiyle  süslenmiş  Nivea Şatosu gibi, sayısız malikhaneler,  İranlıların bu semtte yaptığı ve Hamburg’a hediye ettiği dış cephesi mozaikle süslenmiş  cami,  2.Dünya Savaşı’ndan önce ve sonra Amerika’ya yerleşmek isteyen insanların son durağı olan Atlantik Oteli, hemen karşısında dünyanın en tanınmış kişilerinin konakladığı meşhur  Hotel Vier Jahres Zeiten, planladığı halde Hamburg’a gelmeden uğradığı süikast sonucunda ölen Kenedy adına yapılmış, Kenedy Köprüsü, muhteşem Belediye Sarayı, 1.Dünya Savaşı’nda ölen 40 bin asker anısına yapılmış anıt ve Elbe Nehri kıyısında yer alan ve bugün müze olarak işlev gören en az 200 yıllık çok sayıda eski hangar ve depolar, Hamburg’a zenginlik katmıştı. Bu hangarların her biri bir müze haline getirilmişti. Tur bitti ve biz soluğu yine Hamburg’un en eski cafelerinden birinde aldık.  Ismaladığımız pastayı yer, kahveyi yudumlarken Cem bana ,turda göremediğimiz, Hamburg’un diğer özelliklerini anlata anlata bitiremedi.  İki  saat  nasıl geçti, anlamadım. Arkasından şehrin önemli caddelerinde biraz yürüdükten sonra, özellikle Türkler’in ve Araplar’ın yerleşik olduğu Steindamm caddesinde soluğu aldık. Tam bir İstanbul gibiydi. Bu caddenin Münih’deki Geothe Str.’dan hiç farkı yoktu; her türlü alışveriş,yeme içme, eğlence mekanı vardı. Ve çoktu, kendimi İstanbul’da zannettim. Bu zamanda Türkiye’de bulamadığımız muşmula bile vardı. Cadde üzerinde,temiz olduğuna kanaat getirdiğimiz  Köz Ocakbaşı’na girerek, keyifli bir yemek ile karnımızı doyurduktan sonra,  Cem’in cebindeki sayacın dediğine göre yürürken yaklaşık 14 bin adım atmışız.. Arkasından U bahn (tramvay) ile, dünyaca meşhur, olmazsa olmaz St.Pauli’ye gittik.  St.Pauli’de yürürken, sağ tarafta kurulmuş ‘DOM’ a uğradık. Bizdeki  lunaparkın aynısıydı fakat neredeyse 10 kat daha büyüktü; bir uçtan bir uca yürüyerek, ancak  bir  saatte varabildik.

İçinde sayamadığım kadar, leziz yemeklerin olduğu portatif restoranlar,  pastaneler, şekerleme dükkanları, oyun alanları  vardı. Hava soğuk ve saatlerdir yiyip içip gezen insanlar olarak, aynı anda ikimizin de WC ye ihtiyaçduyduk. Burada bulabilir miyiz demeye kalmadan bir baktık ki, her 150-200 metrede bir WC nin konulduğunu  gördük. WC ler TIR  boyutunda  temizliği on numaraydı. Dikkatimi çeken bir şey daha oldu. O da bazı ülkelerde bu tür yerlere gidilirken, genelde engellilerin evde bırakısına karşın, burada engelliler  de hayattan payına düşeni alabilsin diye her türlü kolaylık yaratılmış ve yine her 100-150 metreye engelli  WC si  konmuştu.  Bir saatin nasıl geçtiğini anlayamadık. Dom’dan yürüyerek ayrıldıktan 10 dakika sonra  St.Pauli’ye geldik. St.Pauli, Dünya’da eşi ve benzerine çok az rastlanan, genelde de Asya’da olan, bir eğlence  semti  vardı. İçinde caddeler, sokaklar, meydanlara kurulmuş her türden tiyatro, yine her türden ve çok miktarda eğlence mekanı, kabare,görsel dans, table dans, müzik, hatta büyük ölçüde seksapel barındıran, sayısız mekanlardan oluşuyor. Öyle ki alkolün su gibi aktığı, eğlencenin doruğa vardığı bu semtte, zor şartlarda görev yapan polislerin sıkça değiştiği söz konusuymuş. Yani, burada uzun süre görev yapmak, her polisin harcı değilmiş. Sadece St.Pauli’yi dolaşmak, bu güzel semti görmek için Hamburg’a gelen insanlar bile varmış. Ancak bizde yaş kemale erdiği  ve dışarıda hava -4 derece olduğu için, aslında St Pauli’de gece hayatının saat 23:00‘de başlamasına karşın Cem ve ben, saat  22:00   gibi  St.Pauli’den  ayrıldık.

H amburg Avrupa’nın 2. büyük  görkemli limanına sahiptir.  Liman  çoğumuzun düşündüğü gibi deniz kıyısında olmayıp, Elbe Nehri’nin içindedir. Liman ,Elbe Nehri’nin denize döküldüğü deltadan başlar, iç kısımlara doğru uzanır gider ve Dünyadaki her türden büyük geminin yanaşabileceği derinliktedir. Pek çok Hamburglu’nun da, içinde yaşarken bile bilmediği bir gerçek daha vardır ki, o da Hamburg 30 dan fazla  adanın üzerinde kurulu  ve birbirine 2486 adet köprü ile bağlı olan bir şehirdir.

Hamburg’un, St.Pauli’si, nehirleri, şatoları, tarihi binaları, tiyatroları, müzeleri, kültür sarayları ile gezilip görülmesi gereken, Almanya’nın kuzeydeki en güzel kentlerinden birisi olduğunu söyleyebilirim.

 

 

Brüksel’de bir firmada mühendis olması sebebi ile daha 34 yaşında, dünyayı dolaşmış, birkaç dil biliyor. Yol boyu bize Ohri ile ilgili bilgi verdi.

Ohrid’e yolculuğumuz çok keyifli  başladı. Yolda gördüğümüz her şeyi değerlendirdik. Kurdu kuşu, dağı taşı, doğanın dokusu, bitkilerin kokusu hoşumuza gidiyordu. Yol uzadıkça, biz ilerledikçe, ‘iyi ki gelmişiz buralara’ diyoruz. Her yere çiftlikler, köyler, tesisler kurarak, aldığımız keyife espriler katıyoruz. İki buçuk saatlik yolculuktan sonra Ohrid’e varıyoruz.

 Ohri’ye daha fazla zaman gerek

Yola geç çıktığımızdan ve bu mevsimde de hava erken karardığından tez elden gezelim, dolaşalım dedik. Arabayı bir kenara atarcasına, ilk gördüğümüz otoparka bırakıp, düştük yollara. Ohri Gölü, büyük ve büyüleyici bir göl. Gölün kıyısında kurulmuş, tarihi antik çağlara kadar giden Ohri şehri, en az  gölü kadar etkileyici.  Ağırlıklı olarak iki katlı binalardan oluşan Ohri, sokakları, caddeleri, meydanları, çarşı ve pazarı ile tam bir turistik şehir, hem de iyi korunmuş cinsinden. Hızlandırılmış bir tura başlamamıza rağmen daha yarıya gelmeden, bu güzel şehir için ayırdığımız zamanın çok az olduğu kanaati uyandı içimizde.  “Keşke daha fazla zaman ayırsaydık.” diyerek pişmanlığımızı dile getirdik hepimiz.  Anlatamam; olmaz bu kadar güzellik bir arada.

Şehre girer girmez, göl ve gölün kuzeyinde bulunan kale ve gölün kenarında kurulmuş üç katı aşmayan yapılaşma ile doğası korunmuş izlenimine vardık. Ohri, korunan rustik dokusundan dolayı, öylesine burcu burcu ve tarih kokmakta, insanın her şeye iki defa bakası geliyor. Dolaşırken, çarşının sokakları bildik Arnavut Kaldırımı ile döşenmemiş. Bölgeden çıkan kırmızı alacalı plaka plaka taş ile kaplı olması bambaşka bir hava katmış, çok da güzel olmuş. Dükkanlar, bizim Kemeraltı Çarşısı’nda olduğu gibi, yan yana. Kuyumcular, dönerciler, lokantalar, giyim-kuşam; hatta gelinlik satan dükkanlar bile, tıpa tıp bizimkiler le aynı… Lokantalardan mis gibi  gelen Türk yemek ve böreklerinin kokusu…  Harika bir meydan, meydanda 400 yıllık bir cami, hemen karşısında bir o kadar eski ve kullanılan bir kilise. Osmanlı mimarisi ile göz kamaştıran adı ‘Meydan Restaurant’ olan tarihi bir mekan, sahipleri de Türk soydaşlarımız…

Şehir meydanında  “Meydan Restaurant”  

Meydan Restaurant’a yemek yemek üzere girdik. İçeride Türk Sanat Müziği çalıyordu. “Hoşgeldiniz” diye karşıladılar. Oturduk, mönülere baktık. Ağırlıklı olarak Türk yemekleri vardı. Hepsinden biraz tadalım, görelim diye, dördümüz de farklı yemekler seçtik. Hazırlanışından, sunuluşundan ve lezzetinden çok memnun kaldık. Sahipleri  ve yanlarında bulunan birkaç soydaşımızla, kısa ama güzel bir sohbet yaptık.

Sağolsunlar, bana Ohri’nin 400 yılını anlatan, muhteşem bir kitap hediye ettiler.  Kitabı H. Yıldırım Ağanoğlu yazmış. Kitabın adı; “Ohri Halveti Hayâti Âsithânesi”. Şu anda olduğu gibi, hayat bazen güzel süprizlerle doludur. Ben, Ohri ile ilgili, nereden, nasıl bilgi toplarım derken, tam da yerine gelmişim. Aralarında Pir Mehmed Hayâti Halveti Asithane Tekkesi Şeyhzade Postneşi; Erol Şeyh ve oğlu Mustafa’nın da bulunduğu, bu güzel insanlarla ilişkim, mail ve yazışma üzerinden de elbette devam edecek.

Kitaptan edindiğim bilgilere göre; Ohri şehri, 1. Murat zamanında, 1385 yılında Çandarlı Hayrettin Paşa tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır. Kaynaklar net olmasa da, Arnavutluk’un fethi için düzenlenen harekâtta üs olarak kullanıldığından, 2. Murat Han’ın 3 gün, Fatih Sultan Mehmed’in ise 2 gün kaldığından bahsediliyor. Şehir, 1912 -1913 tarihlerindeki Balkan Harbi sonrasında, Osmanlı’nın elinden çıkmıştır.  23-25 Ekim’de, Osmanlı’nın Batı Cephesi’nde bulunan Vardar Ordusu Sırplar’a yenilince, Ohri Sırp toprağı olmuştur. Daha sonra Yugoslavya toprağı olan Ohri, 1991’de bağımsızlığını ilan eden Makedonya‘nın sınırlarında kalmıştır.

Ohri’de gezerken, sevgili dostum Coşkun Dilme’den, sosyal medya üzerinden aldığım bir mesajı, yazmadan edemeyeceğim, aynen aktarıyorum:

“Sebahattin Bey, Türk tarihi için önemli olan yerleri geziyorsunuz. Yıllar önce Karaman / Taşkale’yi ziyaret ettiğimde, belediye girişinde şu yazıyı okudum, ‘Atatürk’ün ata dedesi, Miladi 1446’da padişah fermanı ile Taşkale’den Ohri’nin Cupa köyüne, Evlad-ı Fatihan olarak buradan göç etti.’ Taşkaleliler, kökleri ile özdeşleşmekten gurur duyuyor olmalılar. Şimdi ziyaret ettiğiniz Ohri civarındaki, ATATÜRKÜMÜZ’ün uzak akrabaları, köklerinin Taşkale’ye kadar uzandığının farkındalar mı acaba?”

Evet; sevgili dostum, bir gün tekrar gitmek istiyorum Ohri’ye; gönlüm yapıştı, kaldı. Bu sefer yarım bıraktığım ne varsa, bir sonraki gidişimde tamamlayacağım. Belki o zaman, Büyük Önderimiz’in köklerine ulaşma fırsatını bulabilirim.

 

 

Özellikle bu manada Almanya’nın en güçlü ekonomisine sahiptir. Yaşam standardını yükselten gelir kaynaklarına sahip olan Münih, göçmenlerin iştahını kabartmaktadır.

Münih, Bavyara’da bunca yeşilliği barındırması, tarihi eserlerin çokluğu, dünyanın en büyük 10 festivali içinde yer alan Oktober Fest (Ekim Festivali)’in gerçekleştirilmesi, Hochbrauhause, Marinplatz’ı, müzeleri, İsar Nehri, nehrin kenarlarında bulunan İngiliz Bahçesi (Englische Garten) Nymphenburg Sarayı gibi onlarca sarayları, köşkler, parkları, bahçeleri; Münih Residence (Münchner Residenz) ve de en çok Alman Teknoloji ve Bilim Müzesi (Deusche Museum) ile beni kendine hayran bırakan şehirlerden bir tanesidir.

2016 yılı ekim ortalarında işimden ayırabildiğim üç beş günlük zamanda, yukarıdaki özelliklerinden dolayı Münih’i ziyaret etmeyi kararlaştırdığım an tabir yerindeyse arkama bakmadan uçağa atladım. Uçak havalandıktan yaklaşık iki buçuk saat sonra Münih üzerinde inişe geçti. Ben de bu arada uçağın penceresinden doyumsuz güzellikleri ile ormanları, yeşillikleri, İsar’ı görünce, inanın gözlerim bayram etti. Tatlı bir inişten sonra Münih Havalimanı’na ayak bastım.

İzmir’de 24 derecede bıraktığım hava sıcaklığı, birden 14-15 dereceye düşmüştü. Don Kişotluk’a gerek yoktu. Uygun bir köşede bavulumu açtım, içinden kazak ve paltomu çıkarıp giydim. Bu ve benzer seyahatlerde hastalanmak insanın başına gelebilecek en kötü durumdur.

Polis kontrol noktası ikiye ayrılmıştı. İlkinde Avrupa Birliği üye vatandaşları yazarken, ötekinde ise diğer ülkelerin pasaportunu taşıyanlar diye yazıyordu. Bu durumda tabi ki ben diğerlerinin kontrol edildiği sırada yerimi aldım. Herhangi bir sıkıntı yaşamadan pasaportuma giriş mührümü vurdurduktan sonra çıkışa doğru yöneldim. Dışarı çıktıktan sonra havaalanından şehrin merkezine yeşille işaretli S baan’a bindim. Yaklaşık 45 dakikalık bir yolum daha vardı. Bu defa Münih’i sindirmek istediğimden olacak ki her şeye, her yere dikkat kesilmiştim. Bakarken şunları düşünüyordum, bir şehir bu kadar mı yeşil, bu kadar mı bakımlı, trafik bu kadar mı düzenli, binalar bu kadar mı uyumlu olurdu. Her bir şey ne bir eksik ne de fazlaydı ve her şey olması gerektiği yerdeydi.

Özellikle yeşil alan bolluğu, daha ziyade görkemli çınar ağaçlarının çokluğu, ara sıra başka ağaçların da doğaya kattığı farklı farklı renkler ile birbirini tamamlayan uyum, insanın gözlerini dinlendiriyor, aklını başından alıyordu. Yollarda inşaat artığı yok, dağınıklık yoktu, çöp hiç yoktu. Düzensiz parklar, insanın gözlerini yoran hatta canını sıkan karmakarışık bir tablo yoktu. Trafik keşmekeş değildi. Devam etmekte olan inşaatlara ise güvenlik çemberi yapılmış, kamuflaj ile kapatılmıştı. Dolayısıyla görsel çirkinlik olabildiğince saklanmıştı.

Ben bunları seyrederken 45 dakika nasıl geçti anlamadım ve merkeze vardım. Otelim 200 metre uzaklıktaydı. Bir solukta ulaştıktan sonra kısa sürede tamamlanan check-in’in ardından dinlenmek için yatağa uzandım. Uyumuşum biraz. Seyahatimde her dakikayı iyi kullanmak istediğimden olacak ki 15-20 dakika sonra yatağımdan fırlayarak kendimi sokağa attım.

Bahnhof (Merkez Tren Garı)

1971 yılında ilk ayak bastığım, daha sonra da birkaç sene çalıştığım Tegerinzi’ye gidip gelmek için sıkça kullandığım Haupbahnhof’a bir göz attım. 44 sene önce ilk ayak bastığımda hissettiğim duygularımı hatırladım. O günden bu güne bunca yıl geçmiş; ama ben aynı şeyleri hissettim bu garda. O zamanlarda da iyiydi Bahnhof (Gar). Bugün daha iyi olmuş. ‘Her şeyin başı insandır’ öğretisi üzerine her bir adımda insanların yaşamını kolaylaştırmak için tüm ayrıntılar düşünülerek ve elektronik donanımla bezenerek hizmet kalitesini artırmayı başarmışlar. Öyle ki koskoca istasyonda kimse kimseye herhangi bir şey sormadan, danışmaya ihtiyaç duymadan, yönlendirme tabelaları ile aradığını bulabilmektedirler. İnsanların zorlanmamaları için takdire şayan düzenlemeler yapılmış. O günkü motorlu trenlerin yerini -neredeyse tamamen- hızlı trenler almış. İstasyonun içinde ikinci katta bulunan bir kafede etrafı seyrederek kahvemi yudumladıktan sonra Marien Platz’a doğru yöneldim. Karlspl. Stachus altından geçerken sokak müzisyenlerinin yaptığı müzik öyle çok hoşuma gitti ki birkaç dakika onlara da takıldım. Marienplatz trafiğe kapalı çok geniş bir alandır. İçinde her biri en az birer asırlık olan alışveriş merkezleri vardır. Birkaç asırdan beri dimdik ayakta duran tarihi görselliği ile belediye binası ve hemen karşısındaki Dom… Alandaki tüm binalar muhteşem görünümüyle birbirleriyle yarışırken Marien Platz’a inanılmaz bir güzellik ve değer katıyorlar. İnsanın içinden her bir binayı fotoğraflayarak kayıt altına almak geliyor. Gözlerine inanamıyorsunuz; 300 yıllık eczane 125 yıllık alışveriş merkezi, 400 yıllık meydan görünce… Hepsi dün yapılmış kadar bakımlı ve temiz. Meydan sadece alışveriş merkezinden ibaret değil. Aynı zamanda her birinden, farklı baharatlarla yapılmış yemek kokusunun geldiği muhteşem restoranlarla dolu. Bunun yanı sıra şık, zarif kafelerin tezgahlarında seçerken zorlanacağınız yüzlerce çeşit pasta, oturduğunuzda saymakla bitiremeyeceğiniz kahve çeşitleri ile hizmet veren mekanlar bulunmaktadır.

Rathaus (Belediye binası)

1867-1909 yılları arasında neu gotik tarzda ve üç bölüm halinde yapılmış olan bu yapı, çok heybetli ve muhteşem bir anıt gibi Marien Platz’ın kalbidir. 1944 yılında hava saldırısına maruz kalarak yara alan bu yapı savaştan sonra yenilenerek restore edilmiş, Münih’in gururu olmuştur. Belediye binası olarak kullanılır. Başkan, meclis üyeleri, yönetim bu çatı altında Münih’e hizmet verirler. Binanın ön cephesinin orta kısmında bulunan çan oyunları, melek, gece bekçisi sunumunu izlemek için insanlar meydanda tıklım tıklım toplanırlar. Bu sunumu seyretmek ve kayıt altına almak için sabırla beklerler. Bende herkes gibi gezilerimi, gözlemlerimi yaptım. Bu arada yorulduğumu da hissettim. Meydanda güzel bir kahveye oturdum en iyisinden bir pasta ve yanında bir kahve ısmarladım. Etrafı seyrederken kahvemi yudumladım, pastamı yedim. Eski günlerimi yad ettim. Hava kararmaya başlayınca yavaş yavaş yürüyerek otelime ulaştım. Böylece günümü tamamladım.

Sightseeing (Şehir turu)

Deliksiz bir uykudan sonra moral ve motivasyon olarak kendime güzel bir gün hazırladım. 15 dakikalık bir yürüyüş yaptım, bir alışveriş merkezi olan Karstadt’ın köşesinde şehir turu yapacak olan otobüse bindim. Gönlüm on iki noktalı büyük turu isterken, vakit darlığından yedi noktalı küçük turu seçtim. Karstadt Münih’in en eski ve en büyük alışveriş merkezlerinden biridir. 1881 yılında yapıldığı için bende her zaman çok özel yeri olmuştur. Otobüsün ikinci katına oturdum, etrafı seyrettim, güzel bir güne kendimi hazırladım ve sürücünün tura katılanlara dağıttığı broşürü incelemeye başladım. Güzergahın gayet güzel çizildiği, dolaysıyla göreceğimiz, yaşayacağımız çok şey olduğu hissini verdi bana. Bu hisse kapıldığım sırada gözlerim tanıtım broşürünün sol üst köşesindeki yazıya ilişti. “More then 125 years sightseeing” 125 yıldan daha uzun süredir devam eden şehir turu! Bir anda 125 yıl geriye gittim. Nasıl yani, ne ile yapılıyordu, diye yanımdan geçmekte olan rehbere kısa bir soru sordum. Rehber kulağıma eğilerek usulca “Dört iri ve kuvvetli atın çektiği uzun at arabası ile başlamıştı her şey.” dedi.

Tur, 09.40’ta başladı. Brienner Str.’den geçerken Napolyon’un Rusya’ya yürüyüşü sırasında şehit düşen Baviaralı askerler anısına yapılmış, oldukça yüksek dikili taşı gördükten sonra, ilk durak König Platz oldu. König Platz’daki görkemli yapı eserlerinden birisi de, İon sütunları, peğiment, başlıklar ve kabartmaları ile Antik dönem Yunan yapıları örnek alınarak yapılmış olan müze binasıdır. (Glyptothek) Bina antik eserlerin sergilendiği klasik tarihi bir binadır.

Yapımı, Antik dönem hayranı olan Veliaht Prens I. Ludvig tarafından 1842 yılında başlatılmış, 1848 yılında Georg Fridrich Tsiblandom tarafından tamamlanmış. Böylece Münih, antik sergiler için inşa edilmiş, antik görünümlü muhteşem bir kültür merkezine kavuşmuş.

İkinci durağımız Kunstreal (Sanat Alanı) oldu. Bu yapının bizzat kendisi tam bir sanat eseriydi. Büyük ve muhteşemdi.

3. Durak Odeon Platz idi. Burada da gördüklerimi hayranlıkla izledim. O tarihi binaların tamamı koruma altındaydı. Ama bir “koruma” nasıl yapılması gerekiyorsa, öyle yapılıyordu. Hiçbir şey göstermelik değildi. Her şey geçmişi gerçek anlamda geleceğe taşımak içindi.

4. Durak Haus Der Kunst (Sanat Evi) karşımızda bu defa bir başka muhteşem tarihi bina daha vardı ki sadece ve sadece sanat için yapılmış adına da “Sanat Evi” denmişti.

5. Durağımız müze. Barış Melekleri Abidesi, Baviara Eyalet Meclis binası, muhteşem bir tarihi yapı. İnsana “Yok böyle bir şey!” dedirten estetiğe ve güzelliğe sahip. Residenz “Konut” karşısında Hof Garden, yanı başında Baviara Eyeleti Başbakanlık Binası, bu binaların da tamamı insanı defalarca resim çekmeye zorlayan güzellikte. Neredeyse içinizden “Ben buraya bir daha gelmeliyim.” diyor insan. İsartor kenarından geçtikten sonra,

6. Durak olan Marienplatz’a varıyoruz. MarienPlatz’ı zaten ayrı bir paragrafta anlatmak gerek ki ben de öyle yaptım.

7. Durak Stachus Platz, burası Marieplatzen diğer bir giriş kapısı; ama ayrıca bir kaç özelliği yazmaya değer. Kalbin attığı meydan, su fıskiyesi, tarihi binalar, kemerli yapılar…

İsar Nehri ve English Garden

Münih’in ortasından 14 Km. Boyunca süzüle süzüle akıp giden İsar Nehri, Avusturya hudutları içinde kalan Alp dağlarından doğar ve Degendorf civarından geçen Tuna nehrine dökülür. Nehir geçtiği her yere hayat verir, güzellik verir; ama en çok da Münih’e verir. Münih şehrini ortasından ikiye böler. Güney batısından gelip kuzey doğusuna doğru akarken, iki yanını ve çevresini öyle bir güzelleştirir ki seyretmeye, kıyısında dolaşmaya doyamaz insan. En güzel örneklerle düzenlenen alanlar, Münih’in kentsel rekreasyon alanı olarak önemli bir işlevi yerine getirmektedir. İsar’ın kenarında uçsuz bucaksız düzlüklerde yapılmış asırlık parklar, bahçeler, gezi, spor, havuz, yüzme dinlenme güneşlenme alanları Münih’e gözle görülür üstün zenginlikler katmıştır. Bunların içinde en önemlisi Englische Garten’dır (İngiliz Bahçesi). İngiliz Bahçesi’ndeki hayat Münih için bir yaşama biçimidir. İçi, yeme içme ve eğlence mekanları ile düzenlenirken hiçbir şeyin esirgenmediği olağanüstü doğa ve çevre uyumu ile genç yaşlı herkesin ortak yaşama alanı haline dönüşmüştür.

Birbirinden güzel mimari projeler, saraylar, yönetim binaları, müzeler, kültür merkezleri ile donanmış olan İsar ve çevresi yıl içinde hem Münihlilerin hem de milyonlarca turistin en önemli cazibe merkezlerinden biridir. Benzer bir durumu 2009 yılında Avustralya’nın Melbourne kentinde görmüştüm. Yarra Nehri, şehrin ortasından geçiyordu. Nehir, şehre doğanın en güzel yanlarını ve zenginliğini katıyordu. Daha da önemlisi yöneticiler bu fırsatı öyle bir değerlendirmişler ki, Yarra Nehri ve çevresini bir asır önce Melbourne’ün vazgeçilmez yaşam alanı haline getirmişlerdi.

Deutschen Museum (Teknoloji ve Bilim müzesi)

Çok değil, bundan 60-70 yıl önce bazı ülkelerde bisikletin şeytan icadı olduğu, binmenin günah olacağı cümle cemaate aktarılırken, sen kalk 1900’lü yılların hemen başında İsar Nehrinin geçerken ortada yarattığı ada üzerinde koskoca bir binayı teknoloji ve bilim müzesi olarak inşa et. Üstelik bu güne gelindiğinde dünyanın en büyük teknoloji ve bilim müzesi haline getir. Sadece bu bile Almanların bilim ve teknolojiye verdiği önemi kavramak için yeterli.

İlk olarak 1975 yılında eşimle gitmiştim bu müzeye. Sabahtan akşama kadar gezdik, dolaştık. Her icadın ilk denemesi ya da ürünü sergileniyordu. Hepsini tek tek gördük, inceledik. Gençlik de vardı serde. Yorulmak nedir bilmedik. En çok da o yıllarda popüler olan Apollo (Aya İniş) ayda dolaşan aracın birer örneğinin aslına uygun yapılıp sergilendiği bölümü gezerken şaşkınlıktan birbirimize baka kalmıştık.

Akşam müzenin kapanma saatine yakın çıktık. Daha 70-80 Km yol alıp Teğernsee’ye varmak zorundaydık. Yakınlardaki otoparktan arabamıza bindik, hava kararmadan evin yolunu tuttuk. Yol boyu Müzeyi konuşmak istedik; ama olamadı. Gördüğümüz o kadar çok icat vardı ki, abartmayayım %90’ını hatırlayamadık. Aklımızda sadece 10-15 icat kalmıştı. O kadar büyük bir alandı ve o kadar fazla icat vardı ki hafızamız hepsini almaya yetmedi sanırım.

Bu defa da girerken aynı duyguları taşıdım. Acaba yine mi aynısı olur diye hayıflandım; ama olmadı. Çünkü bu defa hem daha dikkatliydim hem de bir cep telefonu vardı yanımda. Şimdi çektiğim fotoğraflara ne zaman baksam, sanki bu eşsiz müzeyi yeniden dolaşıyorum.

Dünyanın dört bir yanından yılda 1.5 milyon ziyaretçi bu muhteşem müzeyi ziyaret ediyor. Bu ziyaretimde özellikle guruplar halinde gelen öğrenciler oldukça dikkatimi çekti. İtalya’sından Norveç’ine kadar çok ülkeden öğrenci gurubu vardı. 50 farklı bilim ve teknoloj dalında 30.000 civarında objenin sergilendiği müze, 28 Haziran 1903 yılında Alman Mühendisler Odası (Verein Deuscher İngenieure) tarafından Oskar von Miller öncülüğünde kurulmuş. Her yaştan insanın görmesinde fayda var bence. Özellikle öğrencilerin. Sırf bu bakımdan ilk fırsatta tüm torunlarımı bu müzeye götürmek arzusu içimde bu defa daha çok pekişti.

 

Öyle ki, o yıllara değin Foça’dan yeni Foça’ya sadece deniz yoluyla gidilip gelinirdi. İki Foça arasında tarlası bağı bahçesi olanlar da hayvan sırtında gidip gelirlerdi.

Kara yolları ile temasa geçildi: Durum anlatıldı.

Kara yolları: Biz istimlak edemeyiz. Bu program dışıdır. O bakımdan mal sahipleri ya taahhüt edecekler ya da siz belediye olarak mülk sahiplerinin bir şekilde olurunu alacaksınız. Ayrıca acil olarak istiyorsunuz. Bunun için de hemen kolları sıvamanız gereklidir, dediler. Yani “Biz bunu kendi başımıza hemen yapamayız.” diye kestirip attılar. “Toprak sahipleriyle görüşün. Yolun geçeceği kısma tekabul eden yerlerini bila bedel kara yollarına vermeyi taahhüt etsinler, sonrasında biz de gelir durumu değerlendiririz.” dediler.

 

Belediye Çaresiz

Belediyede o zaman kuruş para yoktu. Bunun üzerine tarla sahipleriyle görüşüldü. Mal sahipleri ile temasa geçildi. Onlara “Bu yolun geçeceği kısımları bedava verin. İlerde tatil köyü yapıldığında, arkasından Yeni Foça yolu açılıp imar uygulaması yapıldığında sizler de çok istifade edeceksiniz.” denildi. Sonra “Bu bölge imarda turizm alanı olacak. İmara açılacak tarlalarınız değerlenecek. Foça bir tatil köyüne kavuşacak, siz de değerlenen mülklerinizden daha iyi yararlanma şansı yakalayacaksınız.” denildi. “Gelin, siz bunun karşılığında para istemeyin. Siz razı olursanız biz kara yollarına bildireceğiz, bir an önce yol yapımına başlayacaklar.” denildi. Bu şekilde tarla sahipleri ikna edilmeye çalışıldı.

Hasan H.Ç., Arnavut Cemal Ağa diye birisi, Mustafa D., Münip D. ve Yeni Foça bölgesinden bazıları, ille para isteriz diye tutturdular. En çok parayı Mustafa D. aldı. Belediyenin imkanlarıyla kimine aydan aya para verildi; kimisi ile arsa takası yapıldı. Bazıları belediyenin kendilerine taksitli ödeme yapmasını kabul etti. Öyle ki belediye kimisini, bir kaç sene üst üste kömür vermek sözü ile ikna edebildi. Bununla beraber elbette hiç bir bedel almadan, tarlasından yolun geçmesine izin verenler de oldu.

 

Mülkiyet sorunu çözüldükten sonra

Mülkiyet sorunları büyük ölçüde çözüldükten sonra yolun geçeceği güzergahta bulunan ve yolun açılmasını destekleyen diğer arsa sahipleri ile birlikte, Foça – Yeni Foça arasında yaşayan, bölgenin varlıklı ve etkili insanları ile temasa geçildi. Bunlardan bir tanesi Muhittin İ. ve ailesiydi. Kendileri ile irtibat kuruldu. Muhittin İ. Bey, “Siz kara yolları ile görüşün onlar araç gereç versinler, ben de karayolları teknik elemanlarının masraflarını ve yol yapımında çalışacak usta ve işçilerin parasını ödeyeyim. Köprü masraflarını karşılayayım ve araçların mazotunu temin edeyim. Bu yolu yapalım.” dedi.

Bu görüşme belediyeyi çok sevindirdi. Haberi hemen kara yollarına ilettiler. Oradan büyük bir sevinçle, İzmir Valisine gidildi. Vali yerinde yoktu; ama yardımcısı ile görüşüldü. Vali yardımcısı da hemen greyder, kamyon, kepçe gibi yol yapım araçlarını, makinelerini alana en kısa sürede göndereceğini söyledi. Muhittin İ. bütün masrafları karşıladığı için araçlar çok çabuk iş başı yapabildi. Bu işleri organize etmek için belediye çok etkin çalıştı. Esasında mevcut Turizmi Teşvik Kanunu’na göre devletin, bir yandan tatil köyünü yaparken bir yandan da yolunu yapması gerekirdi; ama yapmadı ya da yapamadı.

Kısa bir sürede Foça ile Yeni Foça arasındaki yolu ham haliyle açtılar. En azından yolun yeri belli oldu. Arkasından iyileştirme çalışmaları yaparak, Foça – Tatil Köyü arasındaki yolu kullanılır hala getirdiler. Ardından tatil köyünden Yeni Foça’ya kadar olan kısmı stabilize toprak yol haline dönüştürdüler. Sonuçtan bazı tarla sahipleri çok memnundu. Yol, tarlasının kenarından geçiyordu. Memnun olmayanlar da vardı elbet. Onlar da; “Bu yol neden benim tarlamın yanından veya içinden geçmiyor?” diye serzenişte bulunuyorlardı.

 

Yolun devamını yapmak yine kilitlendi.

Kara yolları muazzam araçlarla kısa sürede her türlü aracın geçebileceği stabilize yolu yaptı. Ancak komando okuluna kadar gelen yolu, kara yolları orada bıraktı.

“Bundan sonrası şehir içi biz bir şey yapamayız.” deyince, belediye tekrar soluğu, Turizm Bakanlığı Müsteşarı, Kemal Baytaş’ın yanında aldı. Kemal Baytaş’a acil durum bir kere daha haritalar üzerinde anlatıldı. Bu yolun uzunluğu ve maliyeti hesaplandı. Turizm Teşvik Kanunu’na istinaden ödeneği kısa sürede çıkarıldı. Komando okulu ile Değirmenlik yolu arası, yol inşaatı kısa sürede tamamlandı.

Bu arada, Foça’da yaşayan yarım asırlık bir turizmci olarak, iki Foça’yı birbirine bağlayan yolun yapım masraflarını tek başına üstlenen Muhittin İ.’yi rahmetle anıyor, mekanı cennet olsun diyorum.